خبرگزاری حوزه / اشاره:
شخصیت بی‌بدیل ام ابیها، صدیقه‌ی کبری، حضرت فاطمه‌ی زهرا (سلام‌الله‌علیها) فراتر از تاریخ و معطوف به گستره‌ی تمام اعصار بشریت است؛ حقیقتی نورانی که شناخت کامل ابعاد آن جز با تمسک به معارف ناب پیامبر اعظم(ص) و اهل‌بیت (ع) میسر نمی‌شود.
در میان میراث گران‌قدر برجای‌مانده از آن بانوی دو عالم، خطبه‌های ایشان در دفاع از حریم ولایت و تبیین آینده‌ی امت اسلامی همچون گنجینه‌ای بی‌بدیل می‌درخشد.
حضرت زهرا (س) در خطبه‌ی نخست خود با تبیین حقایق توحیدی و فلسفه‌ی فدک که فراتر از یک قطعه زمین کشاورزی، نماد حاکمیت الهی و پر کردن خلأها و حفره‌های اجتماعی بود، پرده از حقایق ولایت برداشت. از سوی دیگر، خطبه‌ی دوم آن حضرت در جمع زنان مهاجر و انصار، پیش‌گویی و ترسیم‌کننده‌ی دقیق ریشه‌های انحرافات و فجایعی است که جوامع اسلامی در طول تاریخ تا عصر حاضر به آن مبتلا شده‌اند.
بیان حقایق با اصلِ تقریب منافاتی ندارد، مشروط بر اینکه با شیوه‌ای حکیمانه و درست انجام شود؛ ما به شیوه امیرالمؤمنین (ع) و امام صادقی در تبیین حقایق معتقدیم.امروزه تبیین این معارف سترگ در بستر «تقریب مذاهب اسلامی» نیازمند شیوه‌ای حکیمانه، مستدل و به‌دور از تنش است؛ رویکردی که ضمن تمسک به منابع معتبر فریقین و حفظ وحدت امت اسلامی، با زبانی نو، اخلاقی و متناسب با ادبیات نسل جوان، رسالت خطیر خطبا، مداحان و اهالی رسانه را در راستای تحقق «بلاغ مبین» محقق می‌سازد.
گفتگویی برای تبیین و واکاوی حقایق تاریخی
در همین راستا، مشروح گفت‌وگو با آیت‌الله محسن اراکی، استاد دروس خارج حوزه علمیه قم، عضو شورای عالی حوزه‌های علمیه کشور و عضو هیئت رئیسه مجلس خبرگان رهبری پیرامون ابعاد جهاد تبیین حقایق عمیق و پهناور دوران حضرت صدیقه طاهراه(س)، چارچوب‌های رویکرد تقریبی در مواجهه با تاریخ صدر اسلام و همچنین درس‌های مکتب فاطمه زهرا(س) برای جامعه امروز را در ادامه می‌خوانیم:
بسم الله الرّحمن الرّحیم
الحمدلله ربّ العالمین و الصّلاة و السّلام علی سیّدنا محمّد و آله الطّاهرین و لعنة الله علی اعدائهم اجمعین
اَللّهُمَّ صَلِّ عَلی فاطِمَة وَ اَبیها وَ بَعْلِها وَ بَنیها وَ السِرِّ الْمُسْتَوْدَعِ فیها بِعَدَدِ ما اَحَاطَ بِهِ عِلْمُکَ
سخن گفتن درباره صدیقه کبری (سلام‌الله‌علیها) از چند منظر بسیار دشوار است؛ نخست از این جهت که ایشان شخصیتی بی‌نظیر است؛ به‌طوری‌که خدای متعال در جهان آفرینش و در جان بشر، نقشی هم‌رتبه و همچون نقش فاطمه (سلام‌الله‌علیها) نیا آفریده است. هرچه درباره فاطمه بگوییم، نه‌تنها کمتر از حق مطلب است، بلکه با حقیقت وجودی آن بانو فاصله‌ای ژرف دارد؛ بااین‌حال:
آب دریا را اگر نتوان کشید / هم به قدر تشنگی باید چشید
همین صلواتی که قرائت می‌کنیم «اللهم صل علی فاطمة و ابیها و بعلها و بنیها و السر المستودع فیها»، شرحی عمیق و ابعادی پهناور دارد. یکی از مهم‌ترین مسائلی که در این صلوات مطرح می‌شود، موضوع «سرّ مستودع» در وجود مطهر فاطمه (سلام‌الله‌علیها) است. این سرّ به ودیعت‌نهاده‌شده چیست؟ با تأملاتی که در این زمینه صورت می‌گیرد، به نظر می‌رسد این راز، همان حقیقت باطنی و ملکوتی فاطمی است.
فاطمه بزرگ ما (صلوات‌الله‌علیها) آن‌چنان در تاریخ جریان دارد و حقیقت و سرّ او در رگ‌های جامعه بشری جاری است که تا این امت را به جامعه عدل فراگیر نرساند، آرام نخواهد نشست.گرچه برخی مفسران این سرّ را به وجود مقدس حضرت ولی‌عصر (ارواحنافداه) تفسیر کرده‌اند، اما این نگاه با بیان پیشین منافاتی ندارد؛ چراکه حقیقت فاطمه (سلام‌الله‌علیها) همان واقعیت باطنی است که سرانجام جامعه بشری را به نقطه موعود می‌رساند؛ جایی که امامِ پرچمدار عدل و برپاکننده قسط در سراسر گیتی ظهور کند و عدل جهانی را در روزگار برقرار سازد. چون آن عدل جهانی آخرین مقصد است، پس همان راز و حقیقت فاطمی است که جامعه بشر را به آن سمت هدایت می‌کند.
این حقیقت را چگونه بفهمیم؟
حال این حقیقت را چگونه بفهمیم؟ ما در اصطلاحات علمی و حوزوی می‌گوییم گاهی باید ابتدا مطلب را «تصور» کرد، سپس «تصدیق» نمود و در مرحله سوم، به آن «ایمان» داشت. تصدیق نیز گاه اجمالی است. ما می‌توانیم تصور و تصدیقی اجمالی نسبت به این حقیقت داشته باشیم؛ به این بیان که یکی از جلوه‌های این حقیقت، جریان داشتن آن در بستر تاریخ است.
فاطمه بزرگ ما (صلوات‌الله‌علیها) آن‌چنان در تاریخ جریان دارد و حقیقت و سرّ او در رگ‌های جامعه بشری جاری است که تا این امت را به جامعه عدل فراگیر نرساند، آرام نخواهد نشست. امروز اگر به تاریخ نگاه کنیم، پویایی حرکت، جنبش ظلم‌ستیزی و استکبارستیزی در جامعه اسلامی را می‌بینیم؛ جنبشی که آغازگاه آن مشخص است و در قیام سیدالشهدا (سلام‌الله‌علیها) به اوج خود رسید و در طول تاریخ توسط اولاد فاطمه (سلام‌الله‌علیها) استمرار یافت تا به عصر ما رسید.
فرزندان فاطمه زهرا(س) پرچمداران جنبش‌های ضد استکباری و ظلم‌ستیزی
امروز پرچمداران جنبش ضد استکباری و ظلم‌ستیزی کیانند؟ این پیشوایان، فرزندان فاطمه‌اند: امام خمینی (ره) فرزند فاطمه(س) است؛ رهبر شهید و بیدارگرما حضرت آیت‌الله‌العظمی خامنه‌ای فرزند فاطمه(س) است؛ شهید سید حسن نصرالله فرزند فاطمه(س) است؛ شهید سید محمدباقر صدر، شهید سید محمدباقر حکیم، سید عبدالملک بدرالدین و شهید سید عارف‌حسین حسینی پاکستان، هر یک فرزندان فاطمه‌اند.
هر کجای جهان که بروید، می‌بینید پس از گذشت ۱۴ قرن از شهادت سیده زنان عالم، فاطمه کبری (سلام‌الله‌علیها)، همچنان این سرّ الهیِ فاطمی، جامعه بشر را به حرکت و خروش واداشته و اجازه نداده است این جنبش آرام بگیرد؛ تا زمانی که این نهضت به فرزند بزرگوار فاطمه، یعنی امام زمان (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) متصل شود. او خود معجزه و مظهر بزرگ آن راز باطنی است؛ مردی الهی و قدسی که آرزوی تمامی انبیای تاریخ و مصلحان جهان را محقق ساخته و پرچم عدل الهی را در سراسر گیتی برافراشته خواهد کرد.
البته این بیانات، تنها پرده‌برداری بسیار ساده‌ای از حقیقتِ جاری و سرّ جاودانه‌ی فاطمی است.
حجت‌الله‌علی‌الحجج و ریشه‌های بزرگ‌ترین ظلم تاریخ در آینه‌ی روایات
در کاربرد تاریخ باید تبیین کنیم که چرا می‌گوییم: «اللهم صل علی فاطمة و ابیها و بعلها و بنیها و السر المستودع فیها» و چرا این «سرّ مستودع» به وجود مقدس امام زمان (عجل‌الله‌تعالی‌فرجه‌الشریف) تفسیر می‌شود. بنابراین، حقیقت فاطمی حقیقتی به گستردگی تمام تاریخ بشریت است؛ و به همین دلیل، پی بردن به عمق آن به این سادگی میسر نیست و ما تنها می‌توانیم پرده‌هایی از این حقیقت را بررسی کرده و بشناسیم.
این، نکته‌ای از ابعاد شخصیتی فاطمه (سلام‌الله‌علیها) است. در برخی عبارات و روایات—که حرف درستی هم هست—آمده است که «فاطمه‌ی مقدسه، حجت‌الله علی الحجج است». این مقامِ «حجت‌الله بر حجج» تفاسیر زیادی می‌تواند داشته باشد. همان‌طور که عرض شد، ما نمی‌توانیم به عمق این مطالب دست یابیم، اما با تأمل و تدبر می‌توانیم پرده از آنچه در این معارف نهفته است برداریم.
یکی از پرده‌های این «حجت بودنِ» صدیقه کبری، موضوع «بزرگ‌ترین ظلم تاریخ» است. بزرگ‌ترین ظلم تاریخ یعنی چه؟ وقتی می‌گوییم بزرگ‌ترین، یعنی آن ظلمی که همه‌ی ظلم‌های دیگر از آن سرچشمه گرفته و شعبه‌ای از آن محسوب می‌شوند. در قرآن کریم نیز از این ریشه‌ی ظلم‌ها تعبیر شده است. البته قصد تفسیر قرآن را نداریم، وگرنه همه‌ی «من ظلم» و امثال آن به همان ظلمی برمی‌گردد که فاطمه‌ی بزرگ ما در برابر آن ایستاد. در قرآن کریم نیز به این ظلم بزرگ اشاره شده است؛ چنان‌که رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) شکایت می‌کند: «وَقَالَ الرَّسُولُ یَا رَبِّ إِنَّ قَوْمِی اتَّخَذُوا هَٰذَا الْقُرْآنَ مَهْجُورًا (فرقان/ آیه ۳۰». شکایت رسول خدا از چیست؟ شکایت ایشان از همین ظلم بزرگی است که با مهجوریت و کنار گذاشتن قرآن تحقق یافت.
در آیات ۳۰ و ۳۱ سوره زمر— که بسیار آیات تکان‌دهنده‌ای هستند— می‌فرماید: «إِنَّکَ مَیِّتٌ وَإِنَّهُمْ مَیِّتُونَ، ثُمَّ إِنَّکُمْ یَوْمَ الْقِیَامَةِ عِنْدَ رَبِّکُمْ تَخْتَصِمُونَ». همه‌ی مسلمانان باید در این آیات تدبر کنند. این چه آیه‌ای است که به «تخاصم» و تظلم‌خواهی اشاره دارد؟ این تظلم چه تظلمی است؟ از آیات کریمه قرآن و روایات استفاده می‌شود که زبانِ گویای رسول خدا در این تظلم، علی‌بن‌ابی‌طالب (سلام‌الله‌علیه) است؛ یعنی او سخنگوی رسول اکرم (صلی‌الله‌علیه‌وآله) در روز قیامت است که شکایت‌نامه‌ی رسول خدا(ص) را اعلام می‌کند.
این شکایت‌نامه چیست؟
اجازه دهید از کتب برادران اهل سنت آغاز کنیم. «بخاری»، محدث معروف اهل سنت، در روایتی به این شکایت‌نامه بزرگ رسول خدا که با زبان علی‌بن‌ابی‌طالب بیان می‌شود، اشاره کرده است. مضمون روایت بخاری این است: «نخستین کسی که در پیشگاه خدا، زمانی که عدل الهی در روزِ واحدِ قهار برپا می‌شود و همه‌ی صداها خاموش و سکوت مطلق در محشر حاکم می‌گردد، حضور می‌یابد...» در این لحظه بسیار مهم از تاریخ هستی، ترازوی عدل برپا می‌شود و اعلام می‌گردد که مظلومان شکایت کنند. از روایات استفاده می‌شود که نخستین مظلومی که پیشگاه خداوند زانو می‌زند و درخواست تظلم‌خواهی می‌کند، در منابع اهل سنت آمده است.
نخستین کسی که در این دنیا پرچم تظلم‌خواهیِ عترت را برافراشت، فاطمه (سلام‌الله‌علیها) بود. این تظلم‌خواهی از کجا آغاز شد؟ از بیت فاطمه (س).اگر به کتب شیعه نیز مراجعه کنیم، همین مطلب با شکلی دیگر آمده است. مرحوم شیخ صدوق در کتاب الخصال (باب الثلاثة)، شرح مبسوط‌تری از این حادثه نقل می‌کند. مضمون روایت این است که سه‌تن به عنوان نمایندگان همه‌ی مظلومین تاریخ در پیشگاه خداوند قیام می‌کنند؛ چرا که همه‌ی ظلم‌ها در ظلم به این سه تن خلاصه می‌شود:
۱. کتاب خدا (قرآن): کتاب می‌گوید: «یَا رَبِّ حَرَّقُونِی وَ مَزَّقُونِی»؛ مرا تحریف کردند و پاره‌پاره ساختند! یعنی هر مقدار از کتاب که به سودشان بود گرفتند و آنچه با مصالح شخصی و قومی آن‌ها سازگار نبود، رها کردند.
۲. مسجد: مسجد می‌گوید: «یَا رَبِّ عَطَّلُونِی وَ ضَیَّعُونِی»؛ مرا تعطیل و مهجور ساختند. امروز به وضعیت مساجد بزرگ خدا— چون مسجدالحرام، مسجدالنبی(ص) و مسجدالاقصی— نگاه کنید؛ در چه وضعی قرار دارند؟ در تهدید مطلق و در اختیار مستکبران، ظالمان و دشمنان خدا و رسول(ص).
۳. عترت (اهل‌بیت-ع-): عترت الهی می‌گویند: «یَا رَبِّ قَتَلُونَا وَ طَرَدُونَا وَ شَرَّدُونَا»؛ ما را بی‌گناه کشتند، تنها به جرم اینکه رسالت رسول خدا را در میان مردم حفظ کردیم. ما را در کربلا کشتند، نسل رسول را در طول تاریخ—تا همین امروز و آخرین پدیده‌اش شهادت عزیزانمان—آواره کردند. آوارگی فلسطین از آوارگی اهل‌بیت رسول خدا شروع شد. قرن‌ها گذشت و زنان بی‌سرپرست و یتیمان اهل‌بیت آواره کوه و بیابان شدند. در دشت‌های گسترده ایران، عراق، شمال آفریقا و مدینه، این خاندان را کشتند و به اسارت بردند.
در ادامه روایت آمده است که رسول خدا این شکایت را در پیشگاه خدای متعال عرضه می‌دارد؛ شکایتی که به زبان علی‌بن‌ابی‌طالب(ع) بیان می‌شود. این داستانی است که باید به زیبایی توضیح داده شود که چگونه امیرالمومنین سخنگوی روز قیامت است. در روایت داریم که وقتی رسول خدا این شکواییه را برملا می‌کند، خداوند به ایشان می‌فرماید: «خودم این شکایت را بر عهده می‌گیرم؛ شاکی منم!» در آن محکمه، قاضی «عدل مطلق»، شاهد «عدل مطلق»، و شاکی، شاهد و قاضی هر سه یکی است؛ تنهاترین و بی‌نظیرترین محکمه تاریخ جهان هستی.
نخستین کسی که در این دنیا پرچم تظلم‌خواهیِ عترت را برافراشت، فاطمه (سلام‌الله‌علیها) بود. این تظلم‌خواهی از کجا آغاز شد؟ از بیت فاطمه. بیت فاطمه چیز عجیبی است؛ چه جایگاهی در قرآن، سنت نبی اکرم(ص) و تجربه تاریخی جهان دارد؟ این خود دامنه گسترده‌ای از معرفت است که نیاز به تبیین و تفسیر دارد. خلاصه اینکه، جریان تظلم‌خواهی و اینکه نخستین کسی که این پرچم را در این جهان برافراشت فاطمه بود (زیرا در این دنیا حتی علی نیز نمی‌توانست آن‌گونه که باید سخن بگوید)، به همان حقیقت «حجت‌الله بر حجج» برمی‌گردد.
نقش بی‌بدیل صدیقه کبری (س) در تبیین ولایت؛ از خطبه‌های تاریخی تا فلسفه غصب فدک
در جایی که حجت برقرار شد، فاطمه‌ی صدیقه طاهره (سلام‌الله‌علیها) حقیقتِ آن حجت را برملا ساخت؛ حقیقتی که کسی جز فاطمه نمی‌توانست آن را آشکار کند؛ چراکه حتی اگر امیرالمؤمنین (علیه‌السلام) در آن شرایط از حق خود سخن می‌گفت، به تعبیر عرب، بهانه‌جویان می‌گفتند او دنبال حکومت و قدرت است و شایعاتْ جایگاه علی‌بن‌ابی‌طالب را زیر پا له می‌کرد. اما آن کسی که می‌توانست این سکوت را بشکند و فریاد برآورد، تنها و تنها فاطمه (سلام‌الله‌علیها) بود.
در چند چیز، فاطمه (سلام‌الله‌علیها) یگانه و تنهاست؛ نخستین مورد، همین است که ایشان تنها تظلم‌خواه و پرچمدار ظلم‌ستیزی بود؛ ظلم‌ستیزی ویژه‌ای که غیر از فاطمه کسی یارای سخن گفتن درباره آن را نداشت. به همین دلیل است که ایشان «حجت بر حجج» شد؛ یعنی آن کسی که حجت را تمام کرد فاطمه بود، تا آنجا که حتی علی‌بن‌ابی‌طالب (علیه‌السلام) نیز در آن مقطع نمی‌توانست آن‌گونه که باید احتجاج کند و فاطمه (سلام‌الله‌علیها) حجتِ بر حجج گشت. البته این حقیقتْ پرده‌های دیگری نیز دارد؛ به هر روی، این حقیقت که اسرار عالم هستی در آن نهفته است، جای تحقیق و سخن بسیار دارد، اما به همین مقدار اکتفا می‌کنیم.
فدک صرفاً یک قطعه زمین کشاورزی یا اقتصادی ارزشمند نبود که غاصبان به خاطر سود مالی‌اش با دختر پیامبر(ص) درگیر شوند؛ بلکه بحث بر سر این بود که فدک، نماد حاکمیت بیت فاطمه بر جامعه اسلامی و نماد مرجعیت در حل مشکلات امت بود
حضرت چگونه حقیقتِ ولایت و حاکمیت الهی را به تصویر کشید؟
در ادامه، نکته‌ای که مطرح است به خطبه‌های حضرت زهرا (سلام‌الله‌علیها) مربوط می‌شود؛ اینکه کنشگری و خطبه‌های آن حضرت چگونه حقیقتِ ولایت و حاکمیت الهی را به تصویر کشید که بدون آن، فهم جامعه از موضوع امامت ابتر می‌ماند. خطبه‌های صدیقه کبری دو خطبه است و هر یک به بخشی از جهاد فاطمی پرداخته است. جهاد فاطمه (سلام‌الله‌علیها) یک «جهاد تبیینی» در دو بخش بود:
بخش نخست، جهاد در تبیین حقایق اسلام و به‌ویژه مسئله ولایت امیرالمؤمنین (سلام‌الله‌علیه) و تبیین مظلومیت آن حضرت بود؛ حتی طرح موضوع «فدک» نیز به همین دلیل صورت گرفت.
دو عطیه الهی به فاطمه و اهل‌بیت عطا شده بود که هر دو نماد و علامت ولایت اهل‌بیت است: یکی «خمس» و دیگری «فدک». فدک، آن‌گونه که برخی می‌پندارند، صرفاً باغی نبود که رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) از سرِ محبت پدرانه به دخترش ببخشد؛ ما در کتب مربوطه تبیین کرده‌ایم که نقش فاطمه (سلام‌الله‌علیها) در فدک، نقش یاوریِ حکومت در پر کردن «حفره‌های اجتماعی» بود.
برخی از حفره‌های اجتماعی با قوانین رایج پر نمی‌شوند
برخی از حفره‌های اجتماعی با قوانین رایج پر نمی‌شوند؛ هرچقدر هم قوانین دقیق باشد، زکات، خمس و کفارات پرداخت شود و حاکم عدل را اجرا کند، باز هم جاهایی می‌ماند که نیازمندان در رنجند؛ مثلاً زلزله‌ای رخ می‌دهد، کسی بیمار می‌شود، یا سرپرست خانواده از دست می‌رود، در حالی که هنوز وقت پرداخت زکات نرسیده یا سهمیه‌ها توزیع شده است. این تنها یک مثال است، وگرنه حفره‌های اجتماعی بسیار متعددند.
خانه‌ی فاطمه، پناهگاه مردم و گره‌گشای کار درماندگان بود.
فدک را به فاطمه(س) دادند تا آن حضرت عهده‌دار پر کردن این خلأها باشد. خانه‌ی فاطمه، پناهگاه مردم و گره‌گشای کار درماندگان بود. هر کس بی‌سرپناه یا گرسنه می‌شد، به خانه فاطمه پناه می‌آورد. در تاریخ بارها اتفاق افتاد که نیازمندی در مسجد از گرسنگی خود سخن گفت و رسول خدا (صلی‌الله‌علیه‌وآله) چیزی در اختیار نداشت، لذا او را به خانه علی و فاطمه راهنمایی می‌کردند. ماجرای انفاق غذای مختصری که در سوره مبارکه «هل أتی» (انسان) آمده و اهل‌بیت (ع) نذر خود را ادا کردند، تنها یک حادثه ساده نیست، بلکه آدرس‌دهی الهی است؛ خداوند به جامعه آدرس می‌دهد که این خانه، مأمنِ مسکین، یتیم و اسیر است.
غصب فدک در حقیقت غصب نمادهای حاکمیت اهل‌بیت (ع) بود
در روایات فریقین (شیعه و اهل سنت)، از بیتِ امیرالمؤمنین (ع) همواره با تعبیر زیبای «بیت فاطمه» یا «بیت فاطمه و علی» یاد شده است. صاحب این خانه فاطمه است و فدک نیز در اختیار این خانه قرار داشت. فدک صرفاً یک قطعه زمین کشاورزی یا اقتصادی ارزشمند نبود که غاصبان به خاطر سود مالی‌اش با دختر پیامبر(ص درگیر شوند؛ بلکه بحث بر سر این بود که فدک، نماد حاکمیت بیت فاطمه بر جامعه اسلامی و نماد مرجعیت در حل مشکلات امت بود. غصب فدک و خمس، در حقیقت غصب نمادهای حاکمیت اهل‌بیت (ع) بود و خطبه اول حضرت زهرا (س) در خصوص فدک، در همین راستا و برای تبیین حقایق اسلامی و ولایت بود.
دقیق ترین پیش بینی تاریخ جهان اسلام
اما خطبه دوم، خطبه‌ای است که حضرت در ایام بیماری و در جمع زنان مهاجر و انصار در خانه ایراد فرمودند. این خطبه، یک سند عجیب و دقیق‌ترین پیش‌بینی تاریخ جهان اسلام است و خود یکی از معجزات صدیقه کبری (سلام‌الله‌علیها) به شمار می‌رود؛ چراکه در آن اخبار غیبی با تفصیلی بی‌سابقه بیان شده است.
می‌توانیم از کتاب‌های اهل سنت همچون صحیح بخاری، سایر صحاح و کتاب الإمامة و السیاسة اثر ابن‌قتیبه دینوری، تاریخ حضرت زهرا (س) و واقعه هجوم به بیت ایشان را نقل کنیم. با کسی دشمنی نداریم؛ این مصیبتی است که بر همه ما و بر پیکر امت اسلامی وارد شده است.هشدار حضرت زهرا(س) که امروز هم نشانه‌های آن را می بینیم
حضرت در این خطبه خطاب به جامعه فرمودند که حال که چنین کاری کردید و مسیر خلافت را منحرف ساختید، اکنون منتظر عواقب آن در آینده تاریخ باشید. حضرت فرمودند آن ستونی را که از جایگاه اصلی‌اش خارج کردید، اکنون منتظر باشید که شیرِ این گاو را بدوشید؛ اما به جای شیر، چیزی جز خون از این گاو نخواهید دوشید!؛ منتظر باشید که در آینده، ظالمان، مستکبران و مستبدان بر شما مسلط شوند و دو کار با شما خواهند کرد: خون شما را می‌ریزند، جمع شما را درو می‌کنند (کشتار جمعی راه می‌اندازند)، و بیت‌المال و ثروت‌های عمومی شما را غارت می‌کنند؛ چنان‌که امروز نیز نمونه‌های آن را در جهان اسلام و کشورهای مختلف (همچون عراق و عربستان) می‌بینیم که ثروت‌ها چگونه در اختیار ظالمان و مستکبرانِ آمریکایی قرار می‌گیرد.
تقریب مذاهب در بستر تبیین حقایق؛ لزوم بازخوانی خطبه‌های فاطمی با رویکرد حکیمانه
آینده‌نگری و غیب‌گویی صدیقه کبری (سلام‌الله‌علیها) در این خطبه نمایان است؛ خطبه‌ای که برای شرح ابعاد آن واقعاً به چندین جلد کتاب نیاز است. به‌هرحال، خطبه‌های حضرت زهرا (س) گنجینه‌ای گران‌بهاست و بسیار به‌جاست که خطبا و سخنگویان ما بیشتر به این دو خطبه بپردازند؛ چرا که هر یک از این خطبه‌ها، منبع و تبیین‌کننده دو بخش از معارف فاطمی است:
نخست، تبیین حقایق اسلام و ولایت؛
دوم، پیش‌بینی و تبیین آینده جامعه اسلامی.
نکته مهم دیگری که وجود دارد این است که چگونه باید داستان صدیقه کبری (س) را مطرح کنیم، در حالی که ما مدعی «تقریب» مذهب هستیم؟ تقریب به این معناست که ما بر همان اصولی پافشاری کنیم که ائمه هدی (ع) مطرح کرده‌اند. مگر امیرالمؤمنین (ع) مظلومیت خود را مطرح نکرد؟ مگر ائمه (ع) مظلومیت صدیقه طاهره(س) را تبیین نکردند؟ اما طوری این مطالب را بیان نکردند که مایه ایجاد دشمنی در جامعه اسلامی شود.
مصیبتی است که بر همه ما و پیکر امت اسلامی وارد شده است
ما می‌توانیم تاریخ را تبیین کنیم؛ اصلاً می‌توانیم از خودِ کتاب‌های اهل سنت—همچون صحیح بخاری، سایر صحاح، و کتاب الإمامة و السیاسة اثر ابن‌قتیبه دینوری که از بزرگ‌ترین، معتبرترین و مورد اعتمادترین علما و محدثان اهل سنت است—تاریخ حضرت زهرا (س) و واقعه هجوم به بیت ایشان را نقل کنیم. با کسی دشمنی نداریم؛ این مصیبتی است که بر همه ما و بر پیکر امت اسلامی وارد شده است. ما برادران اهل سنت را برادران خود می‌دانیم، آن‌ها جزو امت اسلامی و هستی ما هستند؛ اما مصیبتی بر اسلام عارض شده که باید بنشینیم و ریشه‌یابی کنیم چرا این اتفاق افتاد. اگر این مصیبت تنها مربوط به گذشته بود، می‌گفتیم کار گذشته و تمام شده است؛ اما آنچه امروز در جهان اسلام می‌بینیم، معلول و نتیجه‌ی همان مصیبتی است که در آن روز اتفاق افتاد!
آیا آل‌سعود، آل‌خلیفه، آل‌ثانی وجدان و درک دارند؟
آیا مصیبتی که امروز بر جهان اسلام عارض شده —در فلسطین، عراق، ایران و هر جای دیگر جهان اسلام— همین کشتارها، ظلم‌ها و سلطه حاکمانی چون آل‌سعود، آل‌خلیفه، آل‌ثانی و امارات نیست؟ وضعیت چند قبیله که افتاده‌اند به جان مردم و همه‌ی ثروت‌های کشور را می‌گیرند و به دشمن صهیونیستی (که کودکان فلسطینی را می‌کشد) تقدیم می‌کنند، چه توجیحی دارد؟ آیا اینان وجدان و درک دارند؟
جمهوری اسلامی پرچمدار عزت است
آنچه امروز در جهان اسلام اتفاق می‌افتد، آیا نشانه‌ی ذلیل‌ترین جوامع روی زمین نیست؟ بگذریم از جمهوری اسلامی که پرچمدار عزت است و در ایران آغازگر خروج بر این وضعیت ذلت‌بار بوده است؛ اما در سایر نقاط، این ذلت، پراکندگی، کشتار و غارت ثروت‌ها، دقیقاً همان چیزی است که در خطبه‌ی فاطمه‌ی قدسیه ما پیش‌بینی شده بود. این‌ها نتیجه‌ی انحراف از مسیر حق است. نباید فکر کنیم جامعه اسلامی ناخواسته به چنین وضعیتی دچار شده است؛ جامعه‌ای که بنا بود مصداق «وَلِلَّهِ الْعِزَّةُ وَلِرَسُولِهِ وَلِلْمُؤْمِنِینَ» باشد، چرا امروز چنین نیست؟
چرا نباید این‌ها را بگوییم؟ ما معتقد به «تقریب» هستیم، اما معتقد به «تقریب توأم با تبیین» نیز هستیم. منتها تبیین باید «تبیین حسنه» باشد؛ نه تبیینی توهن‌آمیز، تحریک‌آمیز و تفرقه‌افکن. باید مطالب حق را آرام، دوستانه و مستدل بیان کنیم و بگوییم: «آقا، بیایید کمک کنیم؛ اگر حق با شماست ما می‌پذیریم، و اگر حق با ماست، شما بپذیرید.»
بنابراین، بیان این حقایق با اصلِ تقریب منافاتی ندارد، مشروط بر اینکه شیوه، شیوه‌ای حکیمانه و درست باشد؛ همان‌گونه که امام صادق (ع) چنان رفتار می‌کرد که ابوحنیفه پای منبر ایشان حضور می‌یافت. ما به شیوه امام صادقی و شیوه امیرالمؤمنین (ع) در تبیین حقایق اسلام معتقدیم.
سخنی با خطبا و مداحان
البته خطبای عزیز، مداحان و کسانی که زبان‌گویای اهل‌بیت(ع)، قرآن و رسول خدا(ص) هستند، باید بدانند که این زبان چند خصوصیت دارد:
۱. زبان حکمت و پندآموزی (وَ دَعَوْتُمْ الی سَبیلِهِ بِالْحِکْمَةِ وَ الْمَوعِظَهِ الْحَسَنَةِ).
۲. زبان راستین، صادق و روشن (بلاغ مبین).
۳. زبان نشأت‌گرفته از اخلاص، که همراه با عمل باشد؛ مردم باید تقوا را در کردار ما نیز ببینند.
۴. زبان روز و قابل فهم برای نسل جوان؛ قرآن می‌فرماید: «وَمَا أَرْسَلْنَا مِنْ رَسُولٍ إِلَّا بِلِسَانِ قَوْمِهِ لِیُبَیِّنَ». «لسان قوم» امروز یعنی ادبیاتی که جوانان ما آن را درک کنند. به ما دستور داده شده است که به سراغ جوانان و نوجوانان برویم و آن‌ها را مخاطب اصلی خود قرار دهیم.
این‌ها اموری است که امیدواریم خطبا و مداحان عزیز به آن‌ها پایبند باشند و بدانند که پروردگار متعال برای آن‌ها نقشی هم‌رتبه با انبیا قائل است؛ اگر بتوانند وظیفه‌ی خود را آن‌چنان که باید انجام دهند. از همه‌ی آن‌ها التماس دعا داریم و این توفیق بزرگی است که انسان زبان‌گویای خدا، رسول و اهل‌بیت (علیهم‌السلام) باشد؛ و صلی الله علی محمد و آله الطیبین الطاهرین.
ببینید | فیلم کامل مصاحبه آیت الله اراکی درباره عظمت و جایگاه ام ابیها(س)
گفت وگو: اکبر پوست چیان
نظر شما